TRADYCJE I FOLKLOR

Obszar gminy Piwniczna zasiedlony jest przez ludność o wyraźnym zróżnicowaniu kulturowym. Przeważająca część zamieszkana była przez ludność góralską. Na terenie Beskidu Sądeckiego badacze wyróżniają dwie duże grupy góralskie: od zachodu Górali Sądeckich, od wschodu Łemków. Etnografowie dzielą Górali Sądeckich na kilka grup, z których na obszarze gminy wyróżnić można Górali Rytersko Piwniczańskich zwanych Czarnymi Góralami.
Czarni Górale różnią się od innych grup góralskich przede wszystkim strojami. Strój ich opierał się na surowcach naturalnychm jak sukno owcze, płótno lniane, skóra. Brązowe portki sukienne w części piwniczańskiej, ozdobione charakterystycznym "węzłem rycerskim" bądź innymi wzorami, można sporadycznie spotkać podczas imprez folklorystycznych czy większych świąt.
Budownictwo czarnych górali podobne jest do budownictwa innych grup góralskich, wyróżnia się jedynie malowaniem ścian zewnętrznych. Tradycyjne budownictwo drewniane nie jest już tak popularne - spotkać można jeszcze co najwyżej pojedyncze obiekty drewniane kryte gontem lub słomą.
Do 1947 roku tereny Beskidu Sądeckiego na wschód od Popradu, a więc znaczną część dzisiejszej gminy Piwniczna (Łomnica, Wierchomla), zamieszkiwali Łemkowie - góralska grupa etnicza. Powstała w wyniku stopienia się elementów etnicznych wołoskich i ruskich z wpływami polskimi i słowackimi. Zaliczani są do ukraińskiej grupy językowej. Miano "Łemków" nadali im Bojkowie z Bieszczadów,, od słowa "łem" oznaczającego polskie "tylko", nie spotykanego w innych językach ruskich, a przejętego z dialektu górali słowackich. Od sąsiednich górali Łemkowie wyróżniali sie także religią - wyznawali bowiem prawosławie, a od czasów unii brzeskiej w XVI w. katolicyzm w obrządku greckim.
Po drugiej wojnie światowej Łemkowie zostali wysiedleni z zajmowanych przez siebie ziem. Dziś ślady Łemków nie są zbyt liczne - najpiękniejsze z nich to dwie drewniane cerkwie o wysokich walorach zabytkowych, obecnie używane jako kościoły rzymskokatolickie (cerkiew Wierchomla, cerkiew Zubrzyk). Zachowały się też stare drewniane chałupy i zabudowania gospodarcze, wyróżniające się bryłą architektoniczną o drobnych proporcjach i stromych dachach, pierwotnie krytych gontem. Przy drogach stoi jeszcze sporo dawnych kapliczek i krzyży unickich lub prawosławnych.
W województwie małopolskim najbogatszym pod względem etnograficznym rejonie Polski - a w powiecie nowosądeckim szczególnie, bo to właśnie tutaj wciąż żywe są tradycje przodków Lachów i Górali - działa od wielu lat bardzo dużo zespołów regionalnych.
W Piwnicznej istnieje również zespół regionalny ocalający i przenoszący ponad wiekami a nawet tysiącleciami, folklor górali nadpopradzkich. W mieście od zarania związanym z górską rzeką Poprad, wszystko co ważne dla tej ziemi ma w nazwie lub symbolice Poprad. A więc i zespół regionalny przyjął nazwę „Dolina Popradu”. W latach 60-tych XX wieku grupa nauczycieli piwniczańskich starała się wydobyć z ludzkiej pamięci zwyczaje tańce i pieśni od lat rodzące się na tej ziemi, bądź przynoszone tu z migracji ludności czy służby "w rekrutach". W 1965 r. Edward Grucela – muzyk i rzeźbiarz, Eugeniusz Lebdowicz – polonista, człowiek o szerokich zainteresowaniach, Mieczysław Łomnicki – muzyk, historyk – założyli w Piwnicznej zespół regionalny.


Góralka

Kumoterki

Góral

Regionalny Zespół "Dolina Popradu"